خزانه پنهان ایذه(مافارون)
مافارون نام قله بلندي است با ارتفاع بيش از 4000 متر كه در بلنداي سفيدكوه از زاگرس مركزي و در شمال شرقي شهرستان ايذه قرار دارد.در اين مقاله منظور از بهشت مافارون مجموعهء قله مافارون و مناطق مرتفع اطراف شامل دشتهاي دلي و تلگدر است. اين منطقه ی دو فصل، به دليل موانع طبيعي صعب العبور، نا شناخته باقي مانده است.
مافارون از نظر پتانسيلهاي طبيعي فراوان، آب و هواي مطبوع، مناظر ديدني و چشم اندازهاي زيبا در دنيا بي نظير است. توسعه مافارون مي تواند آن را به يكي از مناطق گردشگري جهان تبديل نمايد. موقعيت جقرافيايي مافارون در بين استانهاي همجوار، و نيز نزديكي آن به كشورهاي عربي و بويژه كشورهاي حاشيه خليج فارس، با دارا بودن دماي هواي زير 20 درجه سلسيوس در گرمترين ايام سال و در شرايطي كه دما در خوزستان و ساير مناطق گرمسيري به 50 درجه سلسيوس مي رسد مي تواند آن را از جذابترين نقاط گردشگري ايران و جهان بنمايد.
دسترسي آسان، امكان احداث فرودگاه، امكان نصب تله كابين، امكان ايجاد درياچه مصنوعي، وجود پيست اسكي طبيعي، امكان ساخت شهرك گردشگري، امكان مشاهده پديدههاي زيباي طلوع و غروب خورشيد در ارتفاع و دهها پتانسيل ديگر، مافارون را متمايز از ساير قلههاي مرتفع و مكان هاي گردشگري ايران و جهان نموده است كه از امتيازات اين منطقه است.
توسعه مافارون و تبديل آن به يك مكان مهم گردشگري مي تواند در توسعه پايدار شهرستان ايذه و رفاه اقتصادي مردم آن نقشي اساسي ايفا نمايد.
1- مقدمه
مافارون نام قلهاي است در شمال شرقي شهرستان ایذه که در وسط سفیدکوه از رشته کوههای زاگرس مرکزی واقع شده است . اين قله از شمال به منطقه بازفت در استان چهارمحال و بختیاری و از جنوب به دشت سوسن در استان خوزستان مشرف است. ارتفاع قله مافارون از سطح دریا بیش از 4000 متر است.
سفیدکوه مانند دیوار بلندی استانهای خوزستان و چهار محال و بختیاری را از هم جدا می کند. رودخانه بازفت در شمال قله مافارون قرار دارد كه یکی از سرشاخه های کارون است در حالیکه رودخانه کارون که از دو رودخانه بازفت و خرسان تشکیل می شود، در جنوب مافارون از میان دشت سوسن می گذرد. مشاهده این دو رودخانه از بلندای قله مافارون بسیار تماشايي و جالب توجه است.
دشت "دلی" در جنوب شرقی و دشت "تلگدر" در جنوب غربی مافارون همراه با برفابها و چشمه سارهای دیدنی و مناظر زیبا، منطقهای را تشکیل می دهد که باید آن را "بهشت ناشناخته مافارون" نام نهاد.
این منطقه از دیرباز محل ییلاقی عشایری بوده است که قشلاق خود را در دشت سوسن و مناطق اطراف ساکن بودهاند. مافارون را باید منطقه دو فصل نامید زیرا تابستان و پاییز در آن بسیار کوتاه است. در حقیقت زمستان مافارون نه ماه و بهار آن سه ماه طول می کشد. مافارون در زمستان به طور کامل از برف پوشیده شده است در حالیکه بهار آن سرسبز، در کنار غارهای برفی و درّههای پر برف و قله سفید پوش چشم هر بینندهای را خیره می کند.
بدون شک عوامل بازدارنده طبیعی باعث ناشناخته ماندن مافارون علی رغم پتانسیلهای طبیعی و مواهب خدا دادی بی شمار آن شده است. از این رو، هدف از تدوین مقاله حاضر، تحلیل و تبیین پتانسیلهای مافارون بمنظور امکان توسعه آن در جهت توسعه پایدار شهرستان ایذه و شکوفایی اقتصادی مردم آن است.
2- جذابیتهای بی نظیر مافارون
عدهاي عصر حاضر را بازگشت انسان به طبيعت ميدانند. اگر چه مشکلات پیچیده شهرنشینی، تراکم جمعیت، ماشینی شدن زندگي، و آلاینده های ناشی از زندگی شهری هم اکنون باعث هزاران پدیده جانفرسا و روح آزار گردیده که این بازگشت را تسریع کرده است. از تبعات مخرب صنعتي شدن باید به تخریب محیط طبیعی و آلودگی آب، خاک و هوا اشاره کرد. نتیجه چنین پدیدهای را باید آزرده شدن جسم و جان انسانها و پناه آوردن آنها به طبیعت دست نخورده و بکر دانست.
بطور کلی انسان صنعتی و شهری، برای بازسازی قوای جسمی، روحی و فکری خود پس از کار و تلاش در محیطهای پر سر و صدای صنعتی آلاینده، نیازمند آسایش و آرامش در فضای طبیعی آرامش بخش است.
خوشبختانه شهرستان ایذه، از این بابت، در عرصه ملی و جهانی دارای جایگاه ویژهای است و طبیعت بی نظیر مافارون از جمله سرمایههای کم نظیري است که آن را باید خزانه طبیعی و پس انداز پنهان نسل آینده نام نهاد. این گنجینه پنهان و بهشت ناشناخته دارای ویژگیهای منحصر به فردی است که به طور خلاصه به بعضی از آنها در زیر اشاره می شود :
برفابها و چشمه سارهای آب روان طبیعی و معدنی در طول مسیر و در محل چشم اندازهای زیبای شمال - جنوب. از شمال به جنگل های زاگرس میانی
و از جنوب به دشت سوسن و رودخانه کارون.
غارهای برفی جاودانه. (برف جدید همیشه روی برف قدیم می نشیند.)
دشت وسیع در ارتفاع چهار هزار متری از سطح دریا.
آسمان صاف و پر ستاره و طلوع و غروب معجزه انگیز خورشید.
گونههای نادر بوتهها و درختان جنگلی.
وجود پرندگان زیبا مانند کبک و حیوانات وحشی قشنگ مانند بز کوهی.
رویشگاه گونه های قارچ طبیعی و نظیر آن.
هوای مطبوع و نسيم خنک در روز های گرم سال.
موقعیت جغرافیایی بی نظیر.
فاصله اندک میان مناطق سردسیری و گرمسیری.
كبك زيباي منطقه مافارون در سفيدكوه بختياري
از نظر آب و هوا، مافارون در جایگاه و موقعیت خود بی نظیر است. در ماههای گرم سال مانند تیر، مرداد و شهریور که دمای هوا در مناطق گرمسیری مانند خوزستان و یا خلیج فارس به پنجاه درجه سلسيوس می رسد، در گرمترین ایام روز، دمای مافارون از بیست درجه سلسيوس تجاوز نمی کند و به سختی بتوان دست را چند ثانیهای در آب چشمه های مافارون نگه داشت. خلاصه كلام، در باب مافارون بايد گفت: "آنچه عالم همه دارند، تو يكجا داري."
گفتنيها درباره مافارون بسيار است كه در قالب يك مقاله نمي توان به همه آنها پرداخت و از حوصله اين مقاله نيز خارج است. به قول شاعر: مشك آن است كه ببويد / نه آن كه عطار بگويد.
3- وضعيت دسترسي به مافارون
در شرايط موجود، دسترسي به مافارون از طريق زميني با استفاده از جاده هاي مال رو در آغاز فصل بهار امكان پذير است. منطقه مافارون را بايد سرزمين دو فصل نام نهاد زيرا مافارون داراي زمستاني طولاني و بهاري كوتاه است و عمر تابستان و پاييز در آن قابل اغماض است. دسترسي هوايي در فصل بهار و هواي مساعد با استفاده از هليكوپتر نيز امكان پذير است.
مسير رسيدن به مافارون، شمالي - جنوبي است، يعني هم از خوزستان و هم از چهارمحال و بختياري. بر حسب اتفاق، تفاوت مافارون با ساير قلههاي بلند ايران همين امكان دسترسي عمومي است زيرا قلههاي تقريبا مشابه مانند دماوند، زردكوه و دنا فقط قابل دسترسي بوسيله كوهنوردان بوده و قابل سكونت نيستند.
مسير رسيدن به مافارون از اهواز، از طريق شهرهاي هفتكل / رامهرمز، باغملك، ايذه و روستاهاي پيان، دهستان سوسن، جنگه، سهچه، سركول و جاده مالرو صعبالعبور چور است هماكنون جاده ماشينرو از مسير ايذه - پيان - سوسن تا جنگه و ممبين كشيده شده و براي فعال كردن گردشگري نيازمند تمهيدات جزئي است. اين جاده با تمهيداتي ميتواند به سركول رسيده و حتي تا دامنه چور نيز ادامه داشته باشد.
منطقه مافارون شامل جنگه، ممبين، دشت دلي، به همراه مسير مال رو چور
حد فاصل سهچه و بلندي چور دو تنگه و يك كوه وجود دارد يعني تنگه "زولف اوشنون" و ممبين و كوه ميان اين دو. اگر از سهچه تلهكابيني به مقصد بلنداي چور ايجاد شود، راه دسترسي بسيار ميانبر و از نظر مناظر طبيعي جذابي ايجاد خواهد شد كه علاوه بر اينكه يك منبع درآمد است، مسيري بسيار هيجاني و لذتبخش نيز خواهد بود.
يكي از تفاوتهاي اساسي ميان قله رفيع مافارون و ساير قلههاي جهان دشت وسيع دلي و منطقه مسطح اطراف چشمه تلگدر است. اين ويژگي از مزاياي مافارون و وجه تمايز بسيار جذابي است كه امكان ساخت فرودگاه براي فرود هواپيماهاي سبك را فراهم مينمايد. به علاوه، وجود فرودگاه، دسترسي آسان گردشگران ايراني و خارجي را تسهيل مينمايد. از اين رو بطور خلاصه مسير دسترسي به مافارون به صورت زير است:
اهواز / ايذه / سوسن / ممبين / دلي / مافارون
البته لازم به ذكر است كه دسترسي به مافارون از ناحيه شمال شرقي، يعني از منطقه بازفت در استان چهارمحال و بختياري نيز ميسر است آژانس خبری بختیاری
جاده ميانبر خوزستان به اصفهان از طريق مسجد سليمان از منطقه بازفت ميگذرد. مسير شمالي نيز مانند مسير جنوبي صعبالعبور است. راه دسترسي آن از طريق نمودار زير به خوبي ديده مي شود:
شهركرد / اردل / بازفت / تلخهدان / كهدون / دلي / مافارون
4- پتانسيل و جاذبههاي مافارون
در ارزش گذاري سرمايههاي هر كشوري، اغلب آن را به سه دسته تقسيم ميكنند:
الف- سرمايههاي طبيعي - خدادادي
ب- سرمايههاي فيزيكي
ج- سرمايههاي انساني
آنچه در ارتباط با مافارون مطرح است و در اينجا تبيين ميشود، سرمايههاي طبيعي است. تعيين ميزان ارزش واقعي اين سرمايهها، كار بسيار دشواري است. اين سرمايههاي بالقوه نيازمند آن هستند كه به فعل برسند تا بتوان از ثمرههاي آن بهرهمند شد.
پتانسيل و جاذبههاي موجود منطقه مافارون را ميتوان بصورت محورهاي زير خلاصه كرد:
امكان بهرهگيري از غارهاي برفي در ماههاي تير، مرداد و شهريور.
امكان بازديد و استفاده از چشمههاي آب معدني و طبيعي متنوع.
امكان احداث فرودگاه.
امكان نصب تلهكابين.
امكان مشاهده همزمان رودخانه كارون ار شمال و جنوب.
نزديكي به مراكز جمعيتي مانند استانهاي جنوبي و كشورهاي همسايه.
امكان دسترسي آسان به نقاط مرتفع.
امكان مشاهده طلوع و غروب خورشيد از ارتفاع
امكان بهرهبرداري از پيستهاي ورزشي اسكي طبيعي.
امكان ايجاد درياچه مصنوعي به منظور تفريح و قايقراني.
امكان ساخت شهرك گردشگري شامل هتل،ويلا و...
امكان داير نمودن باغ گونههاي نادر حيات وحش.
امكان بسته بندي و فروش آب چشمههاي معدني.
امكان ساخت كارخانه توليد داروهاي گياهي.
امكان تاسيس مركز تحقيقات آب، اقليم و گياهان دارويي.
امكان بازديد از مناطر نادر استان چهارمحال و بختياري مانند دشت لالههاي واژگون
((ايبنا))
